Phát biểu khai mạc Hội nghị, đồng chí Hà Quang Thanh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7 nhấn mạnh, công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố là một trong những khâu công tác đặc biệt quan trọng của ngành Kiểm sát nhân dân. Đây là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng hình sự, có ý nghĩa quyết định đối với việc phát hiện tội phạm, bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; đồng thời góp phần phòng ngừa oan, sai, bỏ lọt tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Tại Hội nghị, báo cáo viên là đồng chí Từ Sĩ Trần Thuyết, Phó Viện trưởng đã trình bày khái quát thực trạng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm tại đơn vị trong thời gian qua. Theo đó, mặc dù chất lượng công tác kiểm sát nguồn tin về tội phạm từng bước được nâng lên, đơn vị đã thực hiện tốt việc phân công Kiểm sát viên theo dõi, kiểm sát chặt chẽ ngay từ khi tiếp nhận nguồn tin, chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra trong hoạt động xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, nhưng vẫn còn một số hạn chế như: việc nghiên cứu hồ sơ ở một số trường hợp chưa thật sự sâu; chất lượng một số yêu cầu xác minh còn chung chung; việc cập nhật dữ liệu trên phần mềm quản lý có lúc chưa kịp thời; kỹ năng đánh giá chứng cứ ban đầu của một số cán bộ, Kiểm sát viên chưa đồng đều; công tác phối hợp liên ngành trong một số trường hợp còn chưa chặt chẽ.
Đ/c Từ Sĩ Trần Thuyết, Phó Viện trưởng báo cáo viên chuyên đề
Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng, Hội nghị đã tập trung phân tích sâu những yêu cầu đặt ra đối với công tác công tố và kiểm sát nguồn tin về tội phạm trong bối cảnh hiện nay khi tình hình tội phạm ngày càng diễn biến phức tạp, nhất là tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm ma túy, tín dụng đen, các hành vi xâm phạm sở hữu và những loại tội phạm mới phát sinh trong quá trình chuyển đổi số.
Một trong những nội dung trọng tâm được quán triệt tại Hội nghị là phương châm nâng cao trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra theo tinh thần “4S: Sớm hơn – Sát hơn – Sâu hơn – Sắc hơn”. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá của đơn vị trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.
Đối với yêu cầu “Sớm hơn”, là: Kiểm sát viên phải tham gia ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng; Chủ động nắm tình hình tội phạm; Theo dõi chặt chẽ việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Tinh thần này nhằm khắc phục tình trạng: Công tố đi sau điều tra; Phụ thuộc hồ sơ; Chỉ nghiên cứu vụ án khi đã khởi tố hoặc kết thúc điều tra.
Đối với yêu cầu “Sát hơn”, đòi hỏi Kiểm sát viên: Bám sát tiến độ điều tra; Bám sát diễn biến chứng cứ; Bám sát từng hoạt động tố tụng; Bám sát bản chất vụ việc. Không chỉ đọc hồ sơ trên giấy mà phải: Trực tiếp hỏi cung; Trực tiếp đối chất; Tham gia thực nghiệm điều tra; Kiểm sát hiện trường khi cần thiết.
Đối với yêu cầu “Sâu hơn”, là: Nghiên cứu kỹ chứng cứ; Phân tích bản chất pháp lý; Đánh giá toàn diện nguyên nhân, điều kiện phạm tội; Không nhìn nhận vụ án một chiều. Kiểm sát viên phải: Hiểu sâu pháp luật; Hiểu sâu tâm lý tội phạm; Hiểu sâu phương thức phạm tội; Hiểu sâu các lĩnh vực chuyên môn liên quan.
Bên cạnh việc quán triệt phương châm công tác, Hội nghị đã dành nhiều thời gian trao đổi các kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu về kiểm sát việc tiếp nhận, phân loại và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. Theo đó, Kiểm sát viên phải thường xuyên kiểm sát chặt chẽ thẩm quyền tiếp nhận nguồn tin; việc lập biên bản, ghi sổ tiếp nhận; việc chuyển nguồn tin đến cơ quan có thẩm quyền; kịp thời phát hiện các vi phạm như chậm phân loại, chậm xác minh, vi phạm thời hạn giải quyết hoặc không thông báo kết quả giải quyết cho người tố giác theo quy định.
Các đại biểu cũng được hướng dẫn phương pháp nghiên cứu hồ sơ vụ việc một cách khoa học, từ việc xác định nguồn phát sinh vụ việc, diễn biến hành vi, chủ thể thực hiện, hậu quả thiệt hại cho đến việc đánh giá các chứng cứ liên quan và các tình tiết còn mâu thuẫn. Việc nghiên cứu hồ sơ phải hướng tới làm rõ các vấn đề cốt lõi như: có hay không dấu hiệu tội phạm; hành vi thuộc tội danh nào; có đủ căn cứ khởi tố hoặc không khởi tố theo quy định của pháp luật hay không.
Đặc biệt, chuyên đề nhấn mạnh kỹ năng đánh giá chứng cứ ban đầu theo nguyên tắc khách quan, toàn diện, đầy đủ và hợp pháp; đồng thời lưu ý các sai sót thường gặp như chỉ dựa vào lời khai một phía, bỏ sót người làm chứng, chưa khai thác chứng cứ điện tử hoặc chưa đối chiếu đầy đủ các tài liệu liên quan.
Một nội dung quan trọng khác được Hội nghị tập trung trao đổi là kỹ năng ban hành yêu cầu kiểm tra, xác minh và kiến nghị khởi tố: yêu cầu kiểm tra, xác minh là thao tác nghiệp vụ trực tiếp thể hiện trách nhiệm công tố của Kiểm sát viên. Vì vậy, bản yêu cầu kiểm tra, xác minh phải có trọng tâm, trọng điểm, xác định rõ những vấn đề cần làm rõ, thời hạn thực hiện và các tài liệu, chứng cứ cần thu thập. Thay vì những yêu cầu chung chung, Kiểm sát viên cần cụ thể hóa từng nội dung xác minh như làm rõ thời gian, địa điểm xảy ra hành vi; xác định vai trò của từng đối tượng; trích xuất dữ liệu camera; thu thập chứng cứ điện tử; xác định thiệt hại và hậu quả do hành vi gây ra.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, chuyên đề dành một phần nội dung quan trọng để trao đổi về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác kiểm sát nguồn tin về tội phạm. Các đại biểu được hướng dẫn kỹ năng thu thập, đánh giá và sử dụng chứng cứ điện tử; quản lý hồ sơ số hóa; khai thác hiệu quả phần mềm quản lý án hình sự; sử dụng chữ ký số và nền tảng số trong hoạt động nghiệp vụ. Đây được xác định là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, theo dõi tiến độ giải quyết nguồn tin, đồng thời đáp ứng yêu cầu đấu tranh đối với các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Tại Hội nghị, lãnh đạo đơn vị cũng quán triệt các nội dung liên quan đến công tác phối hợp liên ngành trong tiếp nhận, phân loại, xử lý nguồn tin về tội phạm; công tác kiểm sát trực tiếp đối với Công an cấp xã; việc quản lý, theo dõi các vụ việc tạm đình chỉ; quy trình phối hợp giải quyết các vụ việc phức tạp, khó khăn, vướng mắc trong đánh giá chứng cứ, xác định tội danh hoặc áp dụng pháp luật; cũng như các quy định mới về báo cáo thỉnh thị trong ngành Kiểm sát nhân dân.
Phát biểu kết luận Hội nghị, lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7 yêu cầu toàn thể cán bộ, Kiểm sát viên tiếp tục nâng cao tinh thần trách nhiệm, chủ động nghiên cứu, cập nhật các quy định mới của pháp luật và của Ngành; thực hiện nghiêm phương châm “Chủ động - Sâu sát - Trách nhiệm - Kịp thời”; tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra; nâng cao chất lượng yêu cầu xác minh, chất lượng kiểm sát trực tiếp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.
Hội nghị tập huấn chuyên đề nghiệp vụ đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra, góp phần nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và bản lĩnh nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên, chuyên viên của đơn vị. Đây là tiền đề quan trọng để Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7 tiếp tục nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn hiện nay.